Chủ đề 05
Tuồng Bình Định và nhà hát Đào Tấn
Bình Định – vùng đất “đất võ, trời văn” – được xem là một trong những cái nôi của nghệ thuật hát Bội, gắn liền với tên tuổi danh nhân Đào Tấn.

Hát Bội trên đất Bình Định
Từ lâu, hát Bội đã gắn bó với đời sống người dân Bình Định. Trong các dịp lễ hội, cúng đình, sân khấu hát Bội được dựng lên, người cầm chầu ngồi dưới, cả làng cùng xem. Nhiều làng có gánh hát riêng, nhiều gia đình truyền nghề qua nhiều đời.
Tuồng Bình Định nổi tiếng với lối diễn mạnh mẽ, những lớp múa võ đẹp mắt – phù hợp với truyền thống thượng võ của vùng đất từng là quê hương của phong trào Tây Sơn.
Danh nhân Đào Tấn
Đào Tấn (1845–1907), hiệu Mộng Mai, quê ở làng Vinh Thạnh, huyện Tuy Phước, Bình Định. Ông đỗ cử nhân, làm quan dưới triều Nguyễn và giữ nhiều trọng trách, nhưng được hậu thế nhớ đến nhiều nhất với tư cách nhà thơ và nhà soạn tuồng.
Ông sáng tác và chỉnh lý nhiều vở tuồng; thường được nhắc đến có Hộ sanh đàn, Diễn võ đình, Cổ thành, Trầm hương các. Ông còn chú trọng đào tạo diễn viên, đặt ra yêu cầu khắt khe về lời hát, bộ điệu. Với những đóng góp đó, Đào Tấn được giới hát Bội tôn là “hậu tổ” của nghệ thuật Tuồng.
Nhà hát Tuồng Đào Tấn
Mang tên ông, Nhà hát Tuồng Đào Tấn ở Quy Nhơn là đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp gìn giữ và phát huy hát Bội Bình Định. Nhà hát vừa dàn dựng lại các vở tuồng cổ, vừa xây dựng những vở mới, đồng thời đào tạo lớp diễn viên kế cận.
Nhà hát thường xuyên biểu diễn phục vụ người dân địa phương, khách du lịch và tham gia các liên hoan sân khấu, góp phần đưa Tuồng Bình Định đến gần hơn với công chúng.
Gìn giữ cho thế hệ sau
Như nhiều loại hình truyền thống khác, Tuồng Bình Định đối mặt với khó khăn về khán giả và lực lượng kế thừa. Các hoạt động đưa Tuồng vào trường học, tổ chức biểu diễn định kỳ và quảng bá trên nền tảng số đang mở ra cơ hội để người trẻ tìm hiểu và yêu thích hát Bội.