Bỏ qua đến nội dung chính

Nhạc cụ và nhịp

Đàn nhị, sênh, trống, mõ: nhạc cụ của người hô hát, ban nhạc ở hội chơi và những tín hiệu của cuộc chơi.

Hội bài chòi không chỉ có tiếng hô: tiếng trống mở màn, tiếng mõ báo trúng bài, tiếng sênh giữ nhịp cho câu hát.

Nhạc cụ của người hô hát

Viện Âm nhạc Việt Nam mô tả người hô hát bài chòi dùng đàn nhị hai dây, sênh tre và một nhạc cụ gõ mà nguồn ghi là “chiếng drum” (chưa rõ là chiêng hay trống). Người ấy vừa hát, vừa đặt lời, vừa làm động tác minh họa và gõ sênh.

Mỗi nhóm bài chòi đi diễn thường có 3 đến 4 người, ai cũng biết chơi nhạc cụ, đánh trống và hát.

Ban nhạc ở hội chơi

Theo Giai Phẩm Tây Sơn (2000), ban nhạc ở hội bài chòi thường chỉ gồm bốn người: một đàn cò, một kèn, một sanh, một trống chiến. Một bài báo năm 2012 về hội bài chòi ở Quy Nhơn kể dàn cổ nhạc gồm trống chiến, mõ, đàn nhị, đàn bầu, đàn nguyệt.

Người điều hành hội và nghệ nhân chơi nhạc mặc áo dài, khăn đóng. Các nguồn chỉ nêu tên nhạc cụ, chưa mô tả vai trò của từng nhạc cụ trong dàn nhạc.

Trống, mõ: tín hiệu của cuộc chơi

Mỗi chòi có một cái mõ; chòi trung ương dùng trống thay mõ. Trúng một con bài thì gõ mõ ba tiếng; chòi “tới” gõ một hồi mõ dài, và trống tum, trống cán ở chòi cái vang lên. Theo Giai Phẩm Tây Sơn, trống chầu của ban tổ chức vang lên một hồi ba tiếng, báo hiệu cuộc chơi cho ván kế tiếp.

Khi học, học viên tập gõ phách, giữ nhịp (Hội An) và gõ nhịp sanh (Khánh Hòa) song song với tập hô hát.

Hình ảnh minh họa

  • Đàn nhị, kèn, sanh, trống chiến và cái mõ tre đặt trên chiếu
    Những nhạc cụ được nguồn nhắc đến ở hội bài chòi.
  • Đàn nhị, sênh tre và trống nhỏ đặt trên chiếu
    Đàn nhị và sênh tre của người hô hát.
  • Chị Hiệu hát trên chiếu, tay gõ sênh tre
    Gõ sênh giữ nhịp cho câu hát.

Thử tài hiểu biết

Chọn một đáp án cho mỗi câu – kết quả hiện ngay.

Câu 1/7

Đúng 0

Câu 1. Theo Viện Âm nhạc Việt Nam, người hô hát bài chòi vừa hát vừa gõ nhạc cụ nào?

Đã trả lời 0/7 câu.

Nguồn tham khảo