Bỏ qua đến nội dung chính

Làn điệu cơ bản

Làm quen bốn làn điệu thường gặp của bài chòi, gốc gác của chúng và cách các lớp học luyện giọng.

Mọi làn điệu bài chòi đều bắt nguồn từ tiếng hô thai của anh Hiệu. Từ đó, nghệ nhân phát triển thành những điệu hát có sắc thái riêng.

Bốn làn điệu thường gặp

Nhiều bài viết, nhất là về bài chòi Hội An, nêu bốn làn điệu cơ bản: xuân nữ, xàng xê, cổ bản và hò Quảng. Một trang du lịch mô tả sắc thái của chúng: xàng xê vui tươi, hò Quảng có âm hưởng hùng tráng, xuân nữ dịu dàng, trữ tình, còn cổ bản trang nghiêm, cổ kính.

Viện Âm nhạc Việt Nam lại kể sáu làn điệu: xuân nữ cổ, xuân nữ mới, cổ bản, xàng xê, hò Quảng và vè Chàng Lía. Cách đếm bốn hay sáu là khác nhau giữa các nguồn.

Mỗi làn điệu một gốc gác

Theo Viện Âm nhạc Việt Nam, xuân nữ mới là điệu hô thai được thêm nhiều luyến láy, hát mượt mà hơn. Cổ bản và xàng xê là sự pha trộn giữa điệu hô thai với nhạc lễ Nam Bộ. Hò Quảng pha với giọng rao của người bán hàng Minh Hương. Vè Chàng Lía là lối hát dân gian kể chuyện.

Luyện giọng như thế nào?

Lớp tập huấn ở Quảng Ngãi năm 2024 dạy bài chòi cổ, cách nhấn nhá, luyến láy, cách lấy hơi và nhả chữ. Ở Hội An, nghệ nhân hướng dẫn học sinh từ cách gõ phách, giữ nhịp đến cách nhả chữ theo đúng phong cách bài chòi. Lớp ở Khánh Hòa năm 2026 dạy hô hát, luyến láy và gõ nhịp sanh.

Hiện chưa tìm thấy bản ký âm hay giáo trình bài chòi công bố rộng rãi; người học chủ yếu học trực tiếp từ nghệ nhân.

Hình ảnh minh họa

  • Chị Hiệu hát trên chiếu, tay gõ sênh tre
    Câu hát đi cùng nhịp sênh tre.
  • Chị Hiệu áo nhiều màu hát trên chiếu, nhạc công áo dài khăn đóng kéo đàn nhị phía sau
    Chị Hiệu hát, nhạc công đệm đàn nhị.
  • Đàn nhị, sênh tre và trống nhỏ đặt trên chiếu
    Đàn và sênh – những nhạc cụ được nguồn ghi lại.

Thử tài hiểu biết

Chọn một đáp án cho mỗi câu – kết quả hiện ngay.

Câu 1/7

Đúng 0

Câu 1. Theo nhiều nguồn, bốn làn điệu cơ bản của bài chòi là gì?

Đã trả lời 0/7 câu.

Nguồn tham khảo